1395/04/05 11:51

آنچه همسران باید دز مورد اختلالات جنسی بدانند

رابطه‌ی زناشویی یکی از ارکان اساسی و مهم زندگی به شمار می‌رود، چه بسا جدایی‌هایی که به خاطر این مشکل اتفاق می‌افتد (چه مستقیم و چه غیر‌مستقیم)

رابطه‌ی خوب، ضامن سلامت خانواده است. چون بعد از ازدواج، عشق و ارتباط جنسی با هم درآمیخته می‌شود و این دو اثر مثبت و یا منفی بر هم دارند به این معنی که یک رابطه‌ی خوب در طول روز می‌تواند رابطه‌ی زناشویی را بهتر کند و رابطه‌ی جنسی بهتر باز هم روابط روزانه‌ی زوجین را استحکام می‌بخشد.

این روند گاهی برعکس و یا حتی منفی می‌شود یعنی رابطه‌ی بد در طی روز منجر به تخریب رابطه‌ی جنسی و برعکس می‌شود. این رابطه با توجه بسته به آناتومی و فیزیولوژی بدن، همچنین شرایط روح و روان و فرهنگ افراد متفاوت است.

درک کافی از مرد یا زن‌بودن که از کودکی شکل می‌گیرد در احساسات و رفتار‌های جنسی تعیین‌کننده است و اختلال در آن، مشکلات زیادی پدید می‌آورد.

سلامت جنسی ارتباط مستقیمی با سلامت روحی و جسمی افراد دارد.

بیماری‌هایی مثل اضطراب، افسردگی، وسواس، بدبینی، احساس گناه و عذاب وجدان ناشی ازآن در برقراری رابطه بسیار موثر و تعیین‌کننده هستند.

تجربه‌های کودکی و واکنش بد والدین به آن، منجر به احساس گناه و عذاب وجدانی می‌شود که تا پایان عمر بر فرد تاثیر می‌گذارد. از 2 تا 3 سالگی یعنی زمانی که تشخیص می‌دهیم دختر یا پسر هستیم و به آلت تناسلی خود توجه می‌کنیم، هویت جنسی شکل می‌گیرد. برخورد مناسب با این هویت، به شکل‌گیری شخصیت متناسب با آن منجر می‌شود. برخورد بد یا تمایل والدین به تقلید رفتار جنس مخالف، هویت کودک را خدشه‌دار می‌کند. تحریک شدن حس مربوط به این نواحی توسط دیگران و نیز سوءاستفاده‌ی جنسی در کودکی و نوجوانی عواقبی طولانی و جبران نا‌پذیر به دنبال دارد.

کودکان از سن 15 تا 19 ماهگی که از وجود آلت تناسلی در خود آگاه می‌شوند گاه به طور اتفاقی با لمس آن احساس جدیدی را تجربه می‌کنند که برای آنها مفهوم لذت جنسی ندارد و گاه تمایل به تکرار آن اتفاق دارند ولی چون این کار برای والدین، مفهوم لذت جنسی دارد برخورد بسیار بدی با این موضوع کرده و احساس عذاب وجدان و گناه را به کودک تلقین می‌کنند که این احساس (بد بودن و گناه بودن و ...) همیشه در زمان رابطه‌ی جنسی همراه فرد خواهد ماند.

در سنین بلوغ و شکوفایی، حس و غریزه‌ی جنسی، فرد را به سمت خود‌ارضایی می‌برد که یک راه طبیعی جهت تخلیه‌ی انرژی در این سن است و در پسران بیشتر اتفاق می‌افتد. (البته تکرار‌شدن آن نیز خود یک بیماری محسوب می‌شود و مشکل زا است.) سلامت جسمی مورد نیاز برای یک ارتباط جنسی خوب شامل غدد و هورمون‌های جنسی، ‌ژنتیک سالم، داشتن آلت تناسلی با خصوصیات لازم و سلامت عمومی بدن است.

فردی که در خواب، احتلام شبانه دارد یعنی در این زمینه مشکلی وجود ندارد و اگر مشکلی هست قابل حل می‌باشد.

منظور از سلامت عمومی، بیماری‌هایی مثل دیابت، فشار‌خون، سکته‌های مغزی و قلبی است که عروق ناحیه‌ی تناسلی را نیز تحت تاثیر قرار داده و اختلالات متعددی پدید می‌آورند. چاقی نیز از موارد بسیار مهم به شمار می‌رود. چون علاوه بر عوارض روحی، بر سلامت هورمون‌های بدن اثر‌گذار است.

اختلالات جنسی، متعدد هستند و با توجه به تاثیر آنها بر روحیه، خلق‌و‌خو و زندگی روزمره‌ی فرد، مورد توجه پزشکان قرار می‌گیرد. ولی به علت سخت‌بودن بیان آن به پزشک و اینکه اطلاع‌رسانی برای مراجعه‌ی آن بسیار کم است بسیاری از مردم تمام طول عمر خود با آن درگیر بوده و یا به داروهای غیر قانونی و حتی مواد‌مخدر پناه می‌برند.

اختلال در میل جنسی (سرد مزاجی):

منظور، کم بودن تمایل به برقراری رابطه‌ی جنسی است و در موارد شدیدتر به تنفر جنسی تبدیل می‌شود. این مشکل در زنان شایع‌تر است. علل مختلفی در این اختلال دخالت دارد:
ممکن است سطح هورمون‌های جنسی پایین باشد.
پرهیز طولانی از رابطه‌ی جنسی میل را سرکوب می‌کند.
استرس مزمن، اضطراب، ترس از رابطه، افسردگی و خستگی میل را کاهش می‌دهد.
گاه خشم نسبت به طرف مقابل نیز علت آن است. تعارضات بین زوجین منجر به کم‌شدن میل جنسی به خصوص در زنان می‌شود که گاهی بسیار شدت می‌گیرد و گاه نیز فرد این مشکل را از ابتدا در خود دارد و برخی مواقع  بعد از مدتی ایجاد می‌شود که در مورد اخیر حل آن راحت‌تر است.
مصرف برخی از داروها، سوء مصرف مواد و داشتن بیماری‌های مزمن نیز بر آن تاثیر دارد.
داشتن رابطه با مشکل و گاه درد در صورت خشکی واژن، منجر به کم‌شدن تمایل زنان به ایجاد رابطه می‌شود.
یک ارتباط خوب به داشتن جسم سالم، روحیه‌ی خوب به دور از استرس و خستگی، در زمان و با شرایط مناسب نیاز دارد. چنین شرایطی میل کافی را پدید می‌آورد به طوری‌که فرد را برای مراحل بعدی رابطه آماده می‌کند.

داشتن وقت کافی برای با هم بودن قبل از شروع خود رابطه بر میل جنسی زنان بسیار موثر است و شرایط تحریک‌شدن کافی را برای آنان فراهم می‌کند. 

اختلالات مرحله‌ی تحریک:
این مرحله در زنان و مردان شبیه هم است و شامل تغییرات ظاهری در بدن و ناحیه‌ی تناسلی تحت تاثیر هورمون‌ها می‌باشد که فرد را برای انجام رابطه‌ی جنسی آماده می‌کند.
تحریک کافی  30 ثانیه تا 3 دقیقه زمان نیاز دارد.

در مردان با پر‌خونی ناحیه‌ی تناسلی همراه است که منجر به سفتی و راستی آلت می‌شود. گاهی همزمان با آن چند قطره مایع شفاف ترشح می‌شود، نوک سینه‌ها کمی برجسته‌تر و پوست بالا‌تنه کمی قرمز می‌شود. 
 ضربان قلب تا 170 بار در دقیقه بالا می‌رود، تنفس تندتر می‌شود و افزایش فشار خون در این مرحله اتفاق می‌افتد.

این مرحله در زنان همراه با قرمزی و متورم‌شدن ناحیه‌ی تناسلی به دنبال پرخونی این منطقه است. قسمت جلویی ناحیه‌ی تناسلی که مجرای پیشابراه نیز در آن وجود دارد و به نام کلیتوریس متورم شده و نیز مجرای تناسلی (واژن) با کمی تورم و قرمز شدن و همراه با ترشحات مرطوب‌کننده جهت تسهیل دخول آماده می‌گردد.
تغییرات سینه‌ها و پوست در زنان نیز شبیه به مردان است.

ناتوانی در حفظ تغییرات مرحله‌ی تحریک تا پایان رابطه، اختلال بسیار مهمی است که در زنان به صورت خشکی واژن و در نتیجه رابطه‌ی دردناک می‌باشد و گاه منجر به بی‌میلی جنسی می‌گردد. در مردان نیز ناتوانی در حفظ شرایط ناحیه‌‌ی تناسلی تا پایان رابطه است که در سنین زیر 35 سال بسیار کم و بالای 80 سال بسیار زیاد دیده می‌شود. گاهی از ابتدای زندگی وجود دارد وگاه بعدها در اثر اختلالات جسمی و یا روحی پدید آمده و گاهی با توجه به موقعیت و در شرایط خاص به وجود می‌آید.

اضطراب، ترس از رابطه، احساس گناه، مشکلات هورمونی (تستوسترون، استروژن، پروژسترون، اکسی توسین، تیروکسین)، داروها، مواد مخدر، علل عروقی (دیابت، فشارخون، چربی خون)، احساس بی‌کفایتی و مورد علاقه‌نبودن و وجدان سخت‌گیر از علل مهم آن به شمار می‌آیند.

در سنین مختلف علل متفاوتی وجود دارد: مثلا در زنان مسن و بعد از یائسگی علت هورمونی و در مردان مسن بیشتر عروقی است.

اختلال در این مرحله وارد شدن به مرحله‌ی بعدی رابطه‌ی جنسی را سخت وتقریبا غیر‌ممکن می‌سازد. پس، حل این مشکل بسیار مهم است. چرا که در زنان منجر به بی‌میلی جنسی و در مردان، سبب ترس و اجتناب از رابطه و در نتیجه تشدید آن می‌‌شود.

مصرف بسیاری از مواد که در ابتدا منجر به رفع مشکل می‌شود بعد از مدتی خود شرایط بدتری را فراهم می‌کند. مصرف مواد و داروهای غیر قانونی برای حل این مشکل در مردان بسیارشایع است. بسیاری از افراد، سوء‌مصرف مواد را اولین بار برای حل این اختلال شروع کرده‌اند و سال‌هاست که درگیر آن هستند ولی یک‌بار به یک روان‌پزشک مراجعه نکرده‌اند.
گرفتن شرح حال کامل از زمان شروع و شدت آن ضروری بوده و بررسی‌های جسمی و رد علل هورمونی قابل درمان نیز لازم می‌باشد. بعد از تعیین علت و بررسی کافی، تصمیم‌گیری برای درمان انجام می‌پذیرد.

اختلال مرحله‌ی ارگاسم (اوج لذت جنسی)
این مرحله بعد از تحریک اتفاق می‌افتد 3 تا 15 ثانیه زمان لازم است تا اوج احساس لذت جنسی به وجود آید. در مردان ترشح مایع منی در چند مرحله‌ی انقباضی اتفاق می‌افتد و همزمان با آن انقباضات متعدد نیز وجود دارد. انقباضات غیر‌ارادی در عضلات بدن نیز در پی آن پیش می‌آید. ضربان قلب، بیشتر از مرحله‌ی قبل بوده و فشار خون نیز بالاتر رفته و تنفس، تندتر از قبل می‌شود.

در زنان، علاوه بر تغییرات مرحله‌ی قبل، انقباضات، افزایش ترشح واژن و انقباضات متعدد در سایر عضلات بدن اتفاق می‌افتد.

برخی از زنان هیچ‌گاه مرحله‌ی ارگاسم و حس روانی آن را تجربه نمی‌کنند و برخی بعد از مدتی به علل مختلف، دچار اشکال در این مرحله می‌شوند. گاه ارگاسم وجود دارد ولی بسیار با تاخیر اتفاق می‌افتد. نبود ارگاسم در زنان به صورت دردهای لگنی، خارش و ترشحات غیر‌طبیعی واژن بروز می‌کند. علاوه بر آن تحریک‌پذیری، خشم و احساس خستگی شدید نیز به وجود می‌آید.

حس ارگاسم در زنان با افزایش سن به علت افزایش تجربه در رابطه‌ی جنسی بیشتر می‌شود. 

ترس از بارداری و طرد شدن، احساس گناه و خشم می تواند ارگاسم را با مشکل رو‌به‌رو کند.

اختلال در ارگاسم مردان شامل تاخیر یا نبود ارگاسم به دنبال تحریک کافی است. یعنی مرحله‌ی تحریک به خوبی انجام شده ولی بعد از آن احساس ارگاسم و یا ترشح مایع منی وجود ندارد و یا با تاخیر زیاد پیش می‌آید.

علل این امر در مردان می‌تواند شامل: احساس گناه، کثیف دانستن آلت، حواس پرتی و عدم تمرکز، خشم به همسر، وسواس، توقع بیشتر طرف مقابل از وی و کاهش جذابیت شریک جنسی باشد.

اختلال زودانزالی که در مردان شایع‌تر است به صورت ترشح مایع منی به دنبال تحریک کم جنسی و یا بسیار کوتاه بعد از دخول است و یا ترشح مایع، قبل از اینکه فرد بخواهد اتفاق می‌افتد. این امر به کم شدن احساس لذت در خود فرد و نارضایتی طرف مقابل منجر می‌شود.

این امر در روابط تازه، شروع روابط جنسی در نوجوانی و جوانی و روابط با فاصله‌ی بسیار زیاد پیش می‌آید و اغلب زمینه‌ای از اضطراب نیز وجود دارد. افراد تلقین‌پذیر با یک‌بار زو‌د‌انزالی، نسبت به این موضوع شرطی شده و به دلیل وجود این حس روانی زود‌انزالی در دفعات بعد نیز تکرار می‌شود.
این مشکل در ازدواج‌ها‌ی پر‌استرس و نیز افراد با تحصیلات بالا بیشتر است. تعریف دیگر این مشکل عدم توانایی کنترل ترشح مایع در حداقل نیمی از موارد رابطه است.

مهمترین علت این مشکل و سایر مشکلات مرحله‌ی ارگاسم، مسائل عصبی و روانی بوده و با گرفتن شرح حال کامل و راهکارهای مناسب، قابل حل است و نیازی به سوء مصرف و وابستگی به موادی مثل ترامادول، تریاک و ... وجود ندارد. پس به جای اضافه‌کردن مشکل تازه به مشکلات خود، به روان‌پزشک مراجعه نمایید.
مرحله‌ی نهایی یا فاز سوم، شامل رفع کلیه‌ی علایم دو مرحله تحریک و ارگاسم است که 10 الی 15 دقیقه طول می‌کشد. اگر بعد از مرحله تحریک، ارگاسم اتفاق نیفتد این مرحله حتی تا 12 ساعت نیز طول می‌کشد و علاوه بر اینکه حس خوشایندی وجود ندارد بلکه احساس درد در ناحیه‌ی لگن، تحریک‌پذیری و بی‌حوصلگی نیز به وجود می‌آید.

برخی از افراد در این مرحله دچار سردرد می‌شوند که می‌تواند علت جسمی یا عصبی داشته باشد و گاه حسی نا‌خوشایند جایگزین احساس خوب که علت روحی و روانی دارد می‌شود.

اختلال درد:
بیشتر در زنان مطرح است و شامل درد، قبل و یا در هنگام رابطه است که علل مختلفی مثل استرس و ترس از رابطه، اجتناب طولانی، خستگی، خشکی واژن، عذاب وجدان، داروها، سابقه‌ی سوء استفاده‌ی جنسی دلیل این مشکل است. البته علل جسمی مثل بیماری‌های رحم و سابقه‌ی جراحی لگن نیز مطرح می‌باشد.

در کلیه‌ی اختلالات مطرح شده باید علل جسمی مهم را مورد توجه قرار داد مانند: بیماری‌های کلیه،کبدی، تنفسی، قلبی و عروقی شدید، کمبود‌های ویتامینی ناشی از بیماری‌ها، سوء تغذیه و یا رژیم‌های سخت، غددی مثل تیروئید، مسمومیت با سرب، رادیوتراپی، شکستگی لگن، هر بیماری سیستمیک شدید و مزمن، علل عصبی مثل MS و یا پارکینسون، داروها و سوء مصرف مواد.

در این بین مشکلاتی مثل دیابت، فشار خون و اضافه وزن نیز مطرح است. سوء مصرف مواد مختلف و داروهای غیر قانونی باعث اختلال در کلیه‌ی مراحل جنسی می‌شود. این مشکلات طی دوران مصرف مواد و یا قطع آن وجود دارد.

سوء مصرف مواد در کوتاه‌مدت تاثیر مثبتی بر مشکلات جنسی دارد ولی در دراز‌مدت خود منجر به تخریب و اختلالات شدید جنسی می‌شود که گاه درمان آن بسیار مشکل است.

درمان در مرحله‌ی اول شامل بررسی کامل بیمار و شرح حال از نظر خود مشکل، طول مدت آن، شدت، سوابق نوجوانی، سوء مصرف مواد، داروها، بررسی سطح فرهنگ و اطلاعات در مورد مسائل زناشویی، رابطه با همسر، سابقه‌ی بیماری‌های جسمی و ... می‌باشد.

گاه شناخت و رفع علت به عنوان اصل درمان محسوب می‌شود، مثل یک مشکل غددی، چاقی و ...
مشکلاتی مثل زودانزالی و بی‌میلی جنسی بیشتر به مشاوره و اصلاح فرم رابطه و نگرش زوجین نیاز دارد.

تغییر نگرش‌های غلط، آموزش و آگاهی کافی از آناتومی بدن، شیوه‌ی صحیح برقراری رابطه‌ی جنسی و مراحل مختلف آن طی جلسات مشاوره انجام می‌گیرد.

علاوه بر موارد ذکر شده، ترک داروها و سوء مصرف مواد موثر بر این مشکل نیز، خود مبحث مفصلی است که نیاز به کار زیادی دارد.

گاهی نیاز به درمان‌های دارویی چه برای مشکلات همراه (مثل افسردگی) و چه برای خود اختلال جنسی ضروری است و در برخی مواقع نیز استفاده از وسائل کمکی فیزیکی مورد توجه قرار می‌گیرد.

به جای استفاده از درمان‌های خودسرانه و یا تجویز دوستان، از همکاران روان‌پزشک و روان‌شناس کمک بخواهید.
منابع :شماره سوم نشریه اختصاصی بهبد
خانم دکتر شیرین عابدیان - متخصص اعصاب و روان