1395/04/13 10:47

هفت سین آریایی

برگزاری جشن و عید از ویژگی‌های فرهنگی همه‌ی جوامع است، از کهن‌ترین زمان‌ها تا امروز در همه‌ی سرزمین‌ها  همه‌ی ملل و اقوام، روزهایی از سال را جشن می‌گیرند. از دیرباز، آغاز بهار زمان مناسبی برای آغاز سال به‌شمار می‌آمده است، چرا که فصل بهار، فصل تولد دوباره‌ی طبیعت، کاشت محصولات جدید و شکفتن شکوفه‌ها بود.

معنی نوروز در فرهنگ عمید: روز نو، روز اول فروردین که جشن ملی ایرانیان است. نوروز در زمان‌های قدیم، اول بهار نبود بلکه گاه به بهار و تابستان و زمستان می‌افتاد، در سال 471 (ه.ق) به فرمان جلال‌الدین ملکشاه سلجوقی، حکیم عمر خیام و چند منجم دیگر تقویم جلالی را تنظیم کردند و روز اول بهار را به عنوان نوروز قرار دادند.

پیدایش نوروز: منشا و زمان پیدایش نوروز به درستی معلوم نیست، البته در برخی متون، نوروز و برگزاری جشن مربوط به آن را به زمان پادشاهی جمشید نسبت می‌دهند. انسان از نخستین سال‌های زندگی اجتماعی، زمانی که از راه گردآوری خوراک‌های گیاهی، روزگار می‌گذراند، متوجه بازگشت و تکرار برخی از رویدادهای طبیعی، مثل تکرار فصول شد. ابتدا برطبق گردش ماه که تغییر آن به راحتی دیده می‌شد و سپس بر اساس گردش خورشید، صورت می گرفت. سال در نزد ایرانیان، ابتدا شامل دو فصل: زمستان (ده ماه) و تابستان (دو ماه) بود و زمانی دیگر، تابستان هفت ماه (از فروردین تا آبان) و زمستان پنج ماه (از آبان تا فروردین) بوده و سرانجام از زمانی نسبتا کهن به چهار فصل سه ماهه، تقسیم گردیده است.

نمادها:
 عدد هفت: عدد هفت، برای ایرانیان باستان، مقدس بود و از آن برای مفاهیم مثبت، خوش یمنی و فال نیک استفاده می‌شد مانند: هفت رنگ رنگین کمان، هفت خوان رستم در شاهنامه، هفت آسمان، هفت اقلیم، هفت روز هفته، هفت فرشته، هفت شهر عشق در عرفان، هفت پیکر و...

سبزه: در ایران باستان، رسم بر این بود که ۲۵ روز قبل از نوروز در کاخ پادشاهان، ۱۲ ستون از خشت خام برپا کرده و بر هرکدام، یک نوع غله می‌کاشتند و هر یک از این دانه‌ها که رشد بیشتری داشت، در آن سال بیشتر کاشته می‌شد.

سنجد: نماد عشق، خرد و زایش طبیعت (عطر شکوفه‌ی درخت سنجد را محرک عشق و دلباختگی می‌دانند)

سیب: نمادی از عشق و دلدادگی و همچنین نماد تندرستی است.

سماق: نماد صبر و بردباری.        
     
سمنو: از جوانه‌های تازه رسیده‌‌ی گندم تهیه می‌شود، نماد فراوانی خوراک و غذاهای خوب و پرنیرو، همچنین نمادی از زایش دوباره‌ی بهار و مظهر باروری، برکت، قدرت و مبارزه با ضعف است.

سیر: از دیرباز با خاصیت فراوان به عنوان دارویی جادویی شناخته شده، که علاوه بر فایده‌ی سم‌زدایی و پاکسازی، نمادی از تندرستی است.

 سکه: نمادی از ثروت و دارندگی و افزایش و برکت ثروت است.       

 سپند: نماد پیشگیری از چشم زخم.    

سرکه: نماد صبر و استقامت در برابر ناملایمات زندگی.     

 آب: نماد آناهیتا (فرشته آب و باروی).

ماهی: نماد شادابی و تکاپو است ویادآور سپری شدن اسفند ماه که برج حوت (ماهی) است، می‌باشد.

 قرآن: نماد برکت و تقدس سفره‌ی نوروزی.

آیینه: مظهر پاکی و انعکاسی از زندگی است.  

 تخم‌مرغ: نماد آفرینش، باروری و زایش.

شمع: در آیین زرتشت خوش‌یمن بوده و نشانه‌ی روشنایی و از بین‌برنده‌ی تاریکی است.
منابع :شماره سوم نشریه اختصاصی بهبد
خانم شیما شکوهی - کارشناس ارشد علوم ارتباطات