1395/03/26 09:42

آنچه باید درباره خال ها بدانیم!

خال یک ضایعه‌ی شایع و خوش‌خیم پوستی ناشی از افزایش تعداد ملانوسیت‌‌ها (سلول‌های رنگ دانه‌ای) پوست است که اصطلاحا آن را خال ملانوسیتی می‌نامیم. از آنجا که یک خال قهوه‌ای یا سیاه حاوی رنگ‌دانه‌ ملانین است پس ممکن است آن را خال رنگ دانه‌ای نیز بنامیم.

انواع خال
دریک تقسیم بندی می‌توان خال‌ها را به دو گروه مادرزادی و اکتسابی تقسیم کرد:
 خال مادر زادی: در زمان تولد وجود دارد.
خال اکتسابی: پس از تولد ظاهر می‌شود.
تقسیم‌بندی دیگر خال‌ها بر اساس محل قرارگیری آن در لایه‌های پوست است:
-خال جانکشنال(پیوست گاهی): محل قرار گیری سلول‌های خال در محل اتصال لایه‌ی سطحی و عمقی پوست است.
-خال داخل پوستی( درمال ): سلول‌های خال در لایه‌ی عمقی پوست(درم) قرار گرفته اند.
-خال مرکب (compound)
دراین نوع خال، سلول‌های خال هم در محل اتصال لایه‌ی سطحی وعمقی پوست قرار دارند و هم در لایه‌ی عمقی پوست.
خال ترکیبی(combined)
دو نوع مختلف خال را در یک ضایعه دارد. در این موارد اغلب همراهی خال آبی و خال مرکب را داریم.

چه کسانی خال می‌زنند؟
تقریبا هر فردی حداقل یک خال دارد. حدود 1 %  افراد با یک یا چند عدد خال ملانوسیتی مادرزادی متولد می‌شوند. 
افراد سفید پوست بیشتر از سبزه‌ها دچار خال می‌شوند.
خال‌هایی که طی دوران کودکی (سن 2 تا10سال) ظاهر می‌شوند، اغلب به دنبال تابش آفتاب ایجاد می‌گردند.
اغلب سفید پوستان نیوزلندی بین20-50 عدد خال دارند.

عامل ایجاد خال چیست؟
گرچه علت دقیق تقسیم بیش از حد سلول‌های خال هنوز شناخته شده نیست اما ثابت شده که تعداد خال‌های یک فرد به ژنتیک آن فرد، در معرض آفتاب بودن و سیستم ایمنی او بستگی دارد.

شواهد موارد مذکور به شرح زیر می‌باشد:
- افرادی که خال‌های متعددی دارند، اغلب در خانواده آنان نیز خال‌های متعدد با الگوی مشابه دیده می‌شود. (تاثیر ژنتیک)
- ثابت شده افرادی که خال ملانوسیتی مادرزادی دارند، موتاسیون (جهش) ژنی نیز دارند. (تاثیر ژنتیک)
-خال‌های ملانوسیتی ممکن است به دنبال درمان با دارو‌های مهارکننده B R A F (نوعی ژن درمانی) که در درمان ملانوم (نوعی خال بد‌خیم) کاربرد دارد، به طور ناگهانی بسیار زیاد شوند. (تاثیر ژنتیک)
-تعداد خال‌های افرادی که در استرالیا و نیوزلند زندگی می‌کنند در مقایسه با بستگان نزدیک آنها که در شمال اروپا زندگی می‌‌‌‌‌کنند، بسیار بیشتر است. (تاثیر آفتاب)
-درمان با داروهای سرکوب‌گر ایمنی سبب افزایش تعداد خال‌ها در افراد می‌شود. (تاثیر سیستم ایمنی)

ویژگی‌ بالینی خال‌ها چیست؟
- خال‌ها از نظر نمای بالینی و پاتولوژیک (سلولی) تفاوت‌های بسیاری دارند.
- خال‌ها در هر نقطه‌ای از بدن می‌توانند ظاهر شوند.
- تفاوت ظاهری خال‌ها به محلی که دربدن ظاهر می‌شوند بستگی دارد.
- ممکن است مسطح یا برجسته باشد.
- رنگ‌های مختلفی دارند؛ از صورتی کمرنگ و رنگ پوست گرفته تا قهوه‌ای تیره، آبی و سیاه.
- افرادی که پوست روشن دارند، خال‌های روشن‌تری دارند و در پوست‌های تیره خال‌ها نیز تیره‌تر هستند.
اغلب خال‌ها گرد یا بیضی هستند اما گاهی اشکال غیر معمول دارند. 
اندازه‌ی خال‌ها از چند میلی‌متر تا چند سانتی‌متر است.

علت نگرانی مردم در مورد خال‌ها چیست؟
مردم اغلب به خاطر اینکه درباره ملانوم شنیده‌اند نگران خال‌ها هستند.
ملانوم؛ یک بد‌خیمی با منشا سلول‌های ملانوسیتی است که عامل اصلی مرگ ناشی از سرطان‌های پوستی است.
افرادی که خال‌های بیشتری دارند ریسک بیشتری برای ابتلا به ملانوم دارند، به خصوص اگر بیش از 100خال داشته باشند.
خال‌ها ممکن است بنا به دلایلی به جز بدخیمی یا ملانوم تغییر شکل یابند؛ به عنوان مثال به دنبال قرار گرفتن مداوم در معرض آفتاب یا به دلیل بارداری بزرگ‌تر شوند یا ناپدید گردند.

چگونگی تشخیص خال:
خال‌ها اغلب توسط پزشکان بر اساس تجربه و تخصص و با کمک شکل ظاهری مخصوصی که دارند تشخیص داده می‌شوند. اگر در این مورد شکی وجود داشته باشد لازم است از روش‌های تشخیصی دیگری استفاده شود.
موارد مشکوک به شرح زیر می‌باشند:
- ظاهری متفاوت از سایر خال‌های فرد داشته باشند.
- شکل نامتقارن، حاشیه‌ی نا‌منظم، رنگ غیر‌یکنواخت و قطر بالای 6 میلی‌متر داشته باشند.
- خونریزی، پوسته‌ریزی یا خارش داشته باشند.

آیا خال‌ها قابل پیشگیری هستند؟
تعداد خال‌های اکتسابی را می‌توان با محافظت کامل از آفتاب که از بدو تولد آغاز شده باشد کاهش داد. مصرف ضد آفتاب به تنهایی کافی نیست و در هر سنی محافظت از آفتاب برای پیشگیری از فرایند پیر شدن پوست و کاهش ریسک سرطان پوست الزامی است.
مراقبت کامل از آفتاب به شرح زیر است:

- از کلاه استفاده کنید.
- دامن و شلوار بلند و یا لباس آستین بلند بپوشید.
نواحی را که نمی‌توانید بپوشانید از کرم ضد آفتاب با SPF مناسب منطقه‌ی زندگی خود و با نظر متخصص استفاده کنید.

هفت باور عجیب و نادرست درباره خال‌ها:
1) نمونه‌برداری (بیوپسی) خال سبب سرطانی‌شدن آن می‌شود! چنین تعبیری صحیح نیست. معمولا نمونه‌برداری خال در مواردی انجام می‌شود که لازم است نوع خال از نظر سلولی بررسی شود و این زمانی ضرورت دارد که پزشک معالج به بدخیمی آن مشکوک باشد. ممکن است نتیجه‌ی پاتولوژی مشخص کند که خال خوش‌خیم یا بد‌خیم است. نوع سلول هیچ ربطی به نمونه‌برداری ندارد. این فقط یک روش تشخیصی است.
2) برداشتن خال سبب سرطانی شدن آن می‌شود! با توجیه ذکر شده در بالا این تعبیر نیز صحیح نمی‌باشد.
3) برداشتن خال پوستی سبب پخش شدن آن می‌شود! همانطور که قبلا توضیح داده شد، تعداد خال‌ها بستگی به ژنتیک، سیستم ایمنی و تابش آفتاب دارد: برداشتن خال‌ها آن را اضافه نمی‌کند.
4) خال‌ها نر و ماده دارند که زاد و ولد می‌کنند! این تعبیر کاملا غیر‌عملی و غیر‌واقعی است.
5) یک خال اصلی یا مادر وجود دارد که منشا ایجاد سایر خال‌ها است! مانند مورد قبل غیر‌واقعی می‌باشد.
6) برای برداشتن خال‌های گوشتی آنها را با نخ ببندید! بستن خال گوشتی با نخ بسیار دردناک و آزار‌دهنده بوده و منجر به خونریزی، التهاب و حتی عفونت می‌گردد. در نهایت یا خال نمی‌افتد یا جوشگاه بد شکلی از آن به جا می‌ماند.
7) برای برداشتن هر نوع خال، سوزاندن بهتر از جراحی است! انتخاب روش مناسب برداشتن خال‌ها را به پزشک معالج خود بسپارید.

توجه داشته باشید همیشه برای بررسی و درمان خال‌ها به پزشک متخصص پوست مراجعه کنید چون علاوه بر مشخص‌کردن نوع خال و بررسی از نظر عوامل خطر بهترین روش درمان را برای برداشتن آن با کمترین عوارض انتخاب کرده و احتمال به جا ماندن اسکار (جوشگاه) نا‌مناسب و بدشکل را در محل برداشتن خال به حداقل می‌رساند.
منابع :شماره سوم نشریه اختصاصی بهبد
خانم دکتر الهام شاه حسینی - پزشک عمومی