دوشنبه, 01 مرداد 1397 04:30

2استعدادیابی ورزشی

ادامه مبحث معیارهای استعدادیابی در ورزش ، از مقاله چاپ شده شماره قبل(فصلنامه شماره شش، تابستان)

معیارهای استعدادیابی:

استعدادیابی به معیارهای ویژه‌ای نیاز دارد. این معیارها از این­جهت ضرورت دارند که فرد توانا از ناتوان متمایز شده و افرادی که مناسب یک رشته ورزشی باشند به این ورزش روی ‌آورند و آنان­که به معیارهای لازم دست نیابند در جهت دیگر هدایت شوند. برخی از این معیارها عبارت‌اند از:

  1. ویژگی‌های پیکرسنجی
  2. ویژگی‌های فیزیولوژیک
  3. ویژگی‌های روان‌شناختی
  4. ویژگی‌های روانی ـ حرکتی (مهارتی)

1ـ پیکرسنجی:

پیکرسنجی بررسی و مطالعه­ی ابعاد، شکل، ترکیب، تأثیرات بلوغ و عملکرد بدن انسان برای استفاده، مقایسه و دسته‌بندی‌های انسان‌شناختی است که شامل اندازه‌گیری‌های بدن (قد، وزن، طول دست­ها، عرض لگن، طول پاها، نسبت تنه به پاها، نسبت تنه به قد، پهنا و محیط ا‌ندام­ها، شاخص توده­ی بدن، درصد چربی، درصد بدون چربی و تیپ بدنی) است.

یکی از مهم‌ترین کاربردهای پیکرسنجی در ورزش، تعیین سوماتوتایپ یا نوع بدن و انتخاب افراد مناسب برای ورزش‌های اختصاصی است.

سوماتوتایپ دارای 3 جزء اندومرفی (چاق پیکری) مناسب برای کشتی سومو‌، مزومرفی (عضلات پیکری) مناسب برای ورزش‌های درگیری، اکتومرفی (لاغر پیکری) مناسب برای ورزش‌های استقامتی است.

تیپ بدنی افراد مختلف، ترکیبی از این 3 جزء بوده و به این ترتیب افراد مختلف، فرمول‌های تیپ بدنی متفاوتی خواهند داشت. نوع و ترکیب بدنی افراد، یک ویژگی‌ عمدتاً ژنتیکی است که از والدین به فرزندان به ارث می‌رسد. با دانش پیکرشناسی می‌توان فرمول بدنی افراد و میزان تطابق آن‌ها را با ورزش‌های مختلف تعیین کرد.

روش‌ پیکرسنجی استاندارد:

در پیکرسنجی استاندارد از روش‌های معیار و استاندارد انجمن بین‌المللی پیپبرد پیکرسنجی ورزشی (ISAK) سود جسته می‌شود. در پیکرسنجی، معیار کلیه­ی اقدامات انجام ‌شده بر مبنای تعیین خطای فنی اندازه‌گیری (TEM) صورت‌ می‌پذیرد تا بدین‌وسیله نتایج سنجش و ارزیابی‌های
به دست آمده بر اساس مراجع بین‌المللی (از جمله IAS, BASS, TSAK) استاندارد و دارای اعتبار لازم باشد.

شرایط استعدادیابی ورزشی به روش پیکرسنجی:

  1. سن افراد 8 سال به بالا
  2. 44 رشته­ی ورزشی برای پسران و 34 رشته­ی ورزشی برای دختران مشخص می‌شود.
  3. انتخاب رشته‌ی ورزشی زیر نظر سازمان جهانی پیکرسنجی ISAK در استرالیا است.

2ـ معیارهای فیزیولوژیک و آمادگی جسمانی:

ظرفیت هوازی بیشینه، ظرفیت غیرهوازی بیشینه، تشخیص و نوع تارهای عضلانی (به روش تیوپسی)، قدرت، توان، عکس‌العمل، سرعت، انعطاف‌پذیری، چابکی، میزان تحمل اسید لاکتیک، توان هوازی، توان بی‌هوازی، عملکرد قلبی - تنفسی و مقاومت در برابر خستگی، ظرفیت هوازی و ظرفیت بی‌هوازی.

3ـ معیارهای روان‌شناختی:

از جمله معیارهای روان­شناختی می­توان به موارد زیر اشاره کرد:

قدرت تمرکز، انگیختگی، انگیزش، توانایی غلبه بر فشار روانی، جسارت، هوش تاکتیکی، روحیه همکاری، تعادل هیجانی، توانایی در مقابله با فشار عصبی، شجاعت، تعهد، توجه به هدف، تمایل به کار، هوش، شخصیت، علاقه­ی شدید، میل به بازی که چشم‌پوشی از آن غیرممکن است.

  • انگیزه­ی درونی: میل بیش از حد به موفقیت، انگیزه پیشرفت
  • ثبات: توانایی کنترل استرس، آرامش
  • سرسختی: اعتماد به نفس، خودپنداری
  • نگرش مثبت: لذّت از رقابت، اجتناب از تفکرات منفی
  • واقع‌گرایی: برطرف کردن محدودیت‌ها، یادگیری از تجارب گذشته
  • تمرکز: اجتناب از حواس‌پرتی، غرق بازی شدن
  • تلاش: استفاده از تمام وقت تمرین، توجه به پیشرفت
  • بردباری: کنترل امیال برای رسیدن به کمال، صبر در برابر عوامل خارجی
  • رقابت‌جویی: نپذیرفتن شکست، علاقه به رقابت با دیگران

4-معیارهای یادگیری حرکتی و ادراکی:

برخی از این معیارها به­شرح زیر است:

هماهنگی، تعادل ایستا و پویا، حس حرکت، تیزبینی. همچنین می‌توان این معیارها را به دو بخش یا دو مرحله­ی کلی طبقه‌بندی کرد:

  1. استعدادیابی عمومی
  2. استعدادیابی ویژه یا تخصصی

روند استعدادیابی عمومی - غربالگری عمومی:

تمامی اجزاء و عناصر فرآیند استعدادیابی عمومی در سطرهای بعدی به­صورت دقیق ارائه خواهد شد. ترتیب ذکرشده در اجرای فرآیند می‌تواند با توجه به سن افراد متفاوت باشد. این نمودار را می‌توان برای سایر رشته‌های ورزشی برای سن 12 تا 14 سالگی برای دختران و از 14 تا 16 سالگی برای پسران  به کار برد.

روند استعدادیابی ویژه - تخصصی:

هدف از اجرای فرآیند عمومی استعدادیابی، توجه به همه­ی دانش­آموزان است امّا از آن­جا که همه­ی دانش­آموزان نمی‌توانند به منزله­ی نخبه‌های ورزشی برگزیده شوند، بنابراین اجزاء و عناصر این فرآیند شامل موارد اصلی و در جزء عوامل موروثی است. غربالگری عمومی هزینه‌های استعدادیابی را با خارج کردن افراد نامستعد برای رسیدن به اوج قهرمانی کاهش می‌دهد. در مرحله­ی غربالگری ویژه، توجه به شاخص، تعیین‌کننده و تخصصی‌تر است. بدیهی است در این مرحله به­منظور کسب اطلاعات بیش­تر و دقیق‌تر، آزمون‌های تخصصی‌تر، متخصصان باتجربه و ابزارهای دقیق‌تری مورد نیاز است. در این مرحله، ظرفیت‌های جسمانی (قدرت، استقامت، انعطاف‌پذیری، سرعت) مورد توجه قرار می‌گیرند. همچنین برخی از توانایی‌های حرکتی و ظرفیت‌های فیزیولوژیکی مدّنظرند. ظرفیت‌های روانی، عامل دیگری است که در تعیین استعداد و در موفقیت ورزشکاران نخبه مهم است. در فرآیند استعدادیابی ویژه با سنجش قابلیت‌های بیش­تری روبه­رو هستیم، همچنین تعداد افرادی که در این فرایند شرکت می‌کنند، کم­تر از فرآیند استعدادیابی عمومی است. اجرای فرآیند استعدادیابی ویژه متضمن چهار مرحله است.

  • سنجش سلامت ورزشی
  • سنجش قابلیت جسمانی
  • سنجش قابلیت حرکتی
  • روان­شناسی

مراحل استعدادیابی ورزشی:

مراحل استعدادیابی ورزشی به­شرح زیر است:

  1. تست چکاپ پزشکی و آزمایش‌های پاراکلینیکی
  2. تست حرکات اصلاحی
  3. تست پیکرسنجی
  4. تست آمادگی جسمانی: قدرت، انعطاف، استقامت قلبی و عروق، استقامت عضلانی
  5. تست روان­شناسی
  6. تست یادگیری حرکتی و ادراکی (مهارتی): سرعت، عکس‌العمل، چابکی، توان، تعادل ایستا و پویا، هماهنگی
  7. تست تکنیکی و تاکتیکی

برخی از وضعیت‌های قامتی و رابطه­ی آن با موفقیت ورزشی:

  1. افراد با پای چرخیده به داخل: سرعت در مسافت‌های کوتاه در ورزش‌هایی که شتاب عامل مهم است مثل تنیس، اسکواش، والیبال، بدمینتون.
  2. لوردوز کمری: در دوهای سرعت یا ورزش‌هایی که سرعت دویدن مهم است؛ مانند ژیمناست‌های دختر.
  3. برآمدگی مفصل زانو (خم‌شدگی جزیی در مفصل زانو): ورزش‌هایی که چابکی و سرعت عامل مهمی است؛ مانند دوهای سرعت.

وضعیت‌های قامتی متفاوتی در موفقیت در انواع مختلف شنا دخیل است:

  • پای با انحنای به خارج: در شنای قورباغه مزیت محسوب می‌شود.
  • پای با انحنای به خارج در شنای کرال و پروانه امتیاز محسوب می‌شود.
  • در کل شانه‌های پهن کتف‌های بزرگ دست و پای بزرگ در همه­ی شناها مزیت محسوب می‌شود.

 ریحانه ذوقی 

دانشجوی PHD فیزیولوژی ورزشی 

 گرایش قلب، عروق و تنفس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

نظر دادن

درباره ما

در عصری که با انفجار اطلاعات مواجه هستیم و دهکده جهانی را پشت سر گذاشته و «رسانه خود پیام» محسوب می شود با توجه به این بینش، هولدینگ بهبد بر آن شد تا برای حضور قدرتمند و تاثیر گذاری در دنیای پیرامونی خود با استفاده از رسانه و ابزارهای نظیر ماهنامه، تارنما و دنیای مجازی اعلام حضور داشته باشد. بدون شک یکی از مباحث مهم در ارتباطات، افکار عمومی و تاثیر بر آن می باشد...

بیشتر بخوانید

اطلاعات تماس

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…