سه شنبه, 02 مرداد 1397 04:30

نقش پرو بیوتیک ها در درمان و کنترل دیابت

دیابت نوع 2، اختلال متابولیکی شایعی است که شیوع آن در دنیا رو به افزایش است، به­ طوری­که، تعداد افراد مبتلا به دیابت در سال 2013، حدود 382 میلیون نفر اعلام و برآورد شده که این رقم در سال 2035، به 592 میلیون نفر خواهد رسید. در ایران، شیوع آن حدود 10 درصد است و انتظار می­رود تا سال 1404، از هر 7 ایرانی یک نفر مبتلا شود.

دستیابی به کنترل کامل قند خون در افراد دیابتی، چالش­های بسیاری را برای جامعه­ی پزشکی ایجاد کرده است و برخی از محققان بر مصرف مکمل‌های غذایی تأکید دارند و عدّه­ای نیز آن را رد می­کنند. اخیراً بحث تأثیر پروبیوتیک‌ها در کنترل و درمان این بیماری بسیار مورد توجه قرار گرفته است. پروبیوتیک­ها، میکرو ارگانیسم­های غیر بیماری­زا هستند که اگر به تعداد کافی و به­صورت زنده مصرف شوند، در روده، اثرات مفید و سلامتی­بخشی بر میزبان خود دارند، به همین دلیل جزء غذاهای فراسودمند محسوب می‌شوند. اداره­ی غذا و کشاورزی سازمان ملل متحد (FAD)  و سازمان بهداشت جهانی  (WHO)پروبیوتیک را این­گونه تعریف می‌کند: «پروبیوتیک‌ها میکرو ارگانیسم‌های زنده‌ای هستند که مصرف کافی آن­ها سبب نمایان شدن اثرات سلامت­بخش در بدن میزبان می‌شود». بر این اساس، باکتری‌های پروبیوتیک موجود در محصولات خوراکی، نه تنها باید دارای مشخصه‌های عملکردی و سودمند برای سلامتی انسان باشند بلکه از قابلیت ماندگاری در دستگاه گوارش هم برخوردار باشند.

پروبیوتیک‌ها به دو صورت مصرف می‌شوند:

1- به­صورت مکمل‌های غذایی به شکل پودر، شربت یا قرص؛ 2- به­صورت مواد غذایی غنی شده با پروبیوتیک‌ها. (برای مثال، اگر در تولید هر گونه فرآورده لبنی تخمیری همچون ماست، از باکتری‌های پروبیوتیکی استفاده شود، محصول حاصل را پروبیوتیک می‌نامند.

در حال حاضر فرآورده‌های پروبیوتیکی مختلفی در جهان تولید و عرضه می‌شوند. انواع نوشیدنی‌های پروبیوتیک، شیر، انواع پنیر، دوغ و ماست، ماست سفت یا هم زده، بستنی، خامه ترش، شیر بدون چربی و نوشیدنی‌های به­دست آمده از دوغ و کره از جمله این محصولات هستند.

پژوهش­های حیوانی بسیاری در مورد تأثیر پروبیوتیک‌ها بر کنترل قند خون ناشتا در بیماران دیابتی نوع 2 انجام شده است که بیش­تر آن‌ها تأثیر مثبت پروبیوتیک‌ها در کنترل و بهبود قند خون ناشتا را نشان دادند. چندین مطالعه حیوانی نیز تاثیر پروبیوتیک‌ها بر قند خون کلی را بررسی کردند که اکثر آن­ها کاهش قند خون کلی را نشان دادند. همچنین مطالعات بر روی قند خون دو ساعته نیز انجام شد که نتایج مشابهی به دست آمد. بررسی‌ها نشان دادند که استفاده از پروبیوتیک‌ها، سبب توقف پیشروی عدم تحمل گلوکز در موش­های دیابتی شده و در نتیجه از ابتلاء به دیابت در آن‌ها پیشگیری می‌کند.

افزایش مزمن قند خون در افراد دیابتی، اغلب ناشی از مقاومت انسولینی در طولانی مدّت است و به­عنوان یکی از عوامل مهم در دیابت نوع 2 محسوب می­شود. یعنی با وجود انسولین، قند خون کنترل نمی‌شود، چون مقاومت به انسولین ایجاد می‌شود. چندین مطالعه حیوانی، تأثیر پروبیوتیک‌ها بر بهبود مقاومت انسولینی در حیوانات را نشان دادند. همچنین استفاده از پروبیوتیک‌ها در حیوانات دیابتی، سبب کاهش فاکتورهای پیش التهابی و کاهش غلظت چربی خون در آن‌ها می‌شود که خود نقش مهمی در بهبود مقاومت انسولینی ایجاد می‌کند.

بنابراین، مصرف پروبیوتیک‌ها سبب تقویت سیستم ایمنی بدن از طریق کاهش تولید فاکتورهای پیش التهابی و افزایش تولید فاکتورهای آنتی­اکسیدانی و نیز جلوگیری از تخریب لوزالمعده (محل ترشح انسولین)، کاهش سطح چربی خون و تأثیر نهایی بر مقاومت انسولینی و افزایش حساسیت به انسولین و کنترل قند خون شده و می­توانند از روند افزایش قند خون جلوگیری کرده و در کنترل دیابت نوع 2 نقش مؤثری داشته باشند. با این حال، مطالعات انسانی و حیوانیِ بیش­تری در این زمینه مورد نیاز است.

 

مریم شعبانی، کارشناس تغذیه - کارشناس ارشد و دکتری فیزیولوژی ورزش، عضو هیأت علمی و مدیر گروه دروس عمومی و پایه دانشگاه آزاد اسلامی واحد هشتگرد.

نظر دادن

درباره ما

متن درباره ما

بیشتر بخوانید

اطلاعات تماس

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…