شنبه, 09 تیر 1397 04:30

1استعدادیابی ورزشی

مقدمه:

استعدادیابی موضوعی است که در دنیای ورزش اهمیت ویژه‌ای دارد. شناسایی عوامل موفقیت راه را برای رسیدن به قله افتخار هموار می‌کند. اینکه مشخص شود چه ویژگی‌هایی ورزشکاران معمولی را از ورزشکاران نخبه متمایز می‌سازد کاری بس دشوار است که موضوع پرداختن به استعدادیابی را دشوار ساخته است. استعدادیابی ورزشی، از نظر دانشمندان علوم ورزشی، راهی منطقی، کوتاه و مقرون به‌صرفه برای حضور موفقیت‌آمیز ورزشکاران در صحنه‌های بین‌المللی است. این فرآیند نیازمند شناسایی و انتخاب افراد بااستعدادی است که شرایط لازم جسمانی، مهارتی و رفتاری برای موفقیت در ورزشی خاص را داشته باشند.کار و زمان مربی باید برای کسانی صرف شود که دارای توانایی‌های بالقوه باشند؛ در غیر این صورت، استعداد، زمان و انرژی مربی تلف شده و در بهترین شکل ، ورزشکاری با سطح متوسط تربیت خواهد شد.

بنابراین هدف اصلی استعدادیابی، شناسایی و انتخاب ورزشکارانی است که بیشترین توانایی را برای رشته ورزشی خاصی دارند.

تعریف استعدادیابی:

لغت‌نامه (لاروس، وبستر و امریکن هریتج) استعداد را یک توانایی طبیعی ویژه می‌دانند که ظرفیت فرد را برای موفقیت در عملکرد آدمی تشکیل می‌دهد.

از نظر بومپا 2000، استعدادیابی در ورزش یعنی کشف و به فعالیت رساندن توانایی‌های بالقوه مخصوص فرد و هدایت آن‌ها در مسیر صحیح آن.

رینگر در تعریف کاربردی استعدادیابی اعتقاد دارد، استعدادیابی یعنی پیش‌بینی اجرا از طریق سنجش ویژگی‌های جسمانی، روانی، اجتماعی و همچنین توانایی‌های تکنیکی.

مزایای استعدادیابی:

  1. زمان موردنیاز برای رسیدن به اوج عملکرد ورزشی به‌طور قابل‌توجهی کاهش می‌یابد.
  2. از صرف حجم بالایی از کار و انرژی مربی جلوگیری می‌کند. ورزشکارانی که دارای توانایی‌های بالاتری هستند کارایی برنامه‌های تمرینی مربی را بالا می‌برند.
  3. به سبب شناسایی صحیح افراد، تعداد ورزشکاران و عملکرد مفید ورزش قهرمانی افزایش می‌یابد.
  4. افراد به سمت رشته‌هایی هدایت می‌شوند که از نظر جسمانی، فیزیولوژیکی و روانی برای آن‌ها مناسب‌ترند.
  5. اعتمادبه‌نفس ورزشکار را بالا می‌برد؛ چراکه اجراهای ورزشکار نخبه در مقایسه با ورزشکاران هم سن انتخاب‌نشده به‌طور قابل‌توجهی بالاتر است.
  6. فرصت ایجاد ارتباط با اساتید ورزش که می‌توانند در زمینه‌های تمرین و ارزشیابی منظم ورزشکاران کمک کنند، افزایش می‌یابد.
  7. بسیاری از ورزشکاران جوان فرصت افزایش توانایی خود، رشد و رسیدن به سطح ورزشکاری خوب را به دلیل بی‌اطلاعی از ویژگی‌های خاص خود از دست می‌دهند و به رشته ورزشی خاصی که می‌توانند در آن به شکوفایی برسند هدایت نمی‌شوند.
  8. استعدادیابی ورزشی از این امر جلوگیری می‌کند و ورزشکاران جوان را به سمت رشته ورزشی مناسب هدایت می‌کند.

روش‌های استعدادیابی:

مربیان باتجربه، معمولاً معیارهای ذهنی خاصی برای شناخت استعدادها دارند. به نظر آنان ورزشکاری هماهنگ‌تر، وسیع‌تر یا قوی‌تر از بقیه است که به نسبت دیگران، دارای ویژگی‌های (جسمانی، روانی و حرکتی) مناسب‌تری باشد. عملکرد ورزشکار در مسابقات معمولاً فرصت ارزشیابی استعدادها را فراهم می‌کند.

استعدادیابی دارای سه مرحله است:

مرحله مقدماتی ، مرحله دوم و مرحله نهایی

تمرین های پرورش استعداد

هدف

سن

مرحله استعدادیابی

تمرین ها و فعالیت های ورزش در مدارس عمومی

شناسایی استعدادهای ورزشی

10-3

مقدماتی

تمرین در تیم های آموزشگاهی و باشگاهی

گزینش افراد با استعداد و هدایت به طرف ورزش های مختلف

16-11

دوم

تمرین های پیشرفته تیم های ملی

دستیابی به اوج عملکرد ورزشی

+16

نهایی

مرحله مقدماتی در بیشتر رشته‌های ورزشی انجام می‌شود. این مرحله، همراه با آزمایش‌های پزشکی در مورد سلامتی و رشد عمومی جسمانی صورت می‌گیرد و به‌منظور شناسایی هرگونه اختلال بدنی از لحاظ علمی یا امراض احتمالی است. مرحله دوم که بهترین مرحله انتخاب است برای نوجوانانی کاربرد دارد که تجربه تمرینات منسجم را داشته باشند. در این مرحله استعدادیابی، روانشناسان ورزشی نقش مهمی ایفا می‌کند. مرحله نهایی استعدادیابی در مورد بازیکنان تیم ملی استفاده می‌شود ازجمله عواملی که باید مورد ارزیابی قرار گیرد، سلامتی ورزشکار، سازگاری‌های فیزیولوژیکی او نسبت به تمرین و مسابقه، توانایی او در مقابله با فشار و مهم‌تر از همه، قابلیت ورزشکار برای پیشرفت در آینده است.

گزینش طبیعی یا غیرمنظم:

رویکردی عادی است و راه طبیعی پیشرفت ورزشکار در یک رشته ورزشی است. بر پایه این روش، ورزشکاران تحت تأثیر عوامل محیطی مانند سنت، مدرسه، آرزوهای والدین، جامعه و دوستان در ورزشی خاص به فعالیت می‌پردازند و تکامل عملکرد ورزشی آنان به‌واسطه گزینش طبیعی تعیین می‌شود. به این معنی که آن‌ها به‌طور تصادفی در ورزشی فعالیت می‌کنند که استعداد آن را دارند. در چنین شرایطی، تکامل عملکرد ورزشکار به‌کندی صورت می‌گیرد؛ چراکه انتخاب ورزش مطلوب اغلب به‌درستی انجام نمی‌شود.

گزینش علمی یا منظم:

در این روش، با انجام آزمون‌ها و آزمایش‌های علمی توسط متخصصان و کارشناسان علوم ورزشی، افراد بااستعداد به‌طور علمی شناسایی و به سمت رشته ورزشی مناسب راهنمایی می‌شوند. کسانی که به‌طور علمی انتخاب می‌شوند، در مقایسه با ورزشکارانی که از طریق روش طبیعی انتخاب می‌گردند، برای رسیدن به اجراهای ورزشی بهینه و ماهرانه به زمان کمتری نیاز دارند. پیامد گزینش علمی، انتخاب افراد بااستعدادتر و هدایت آن‌ها به ورزشی مناسب است.

الگوهای استعدادیابی:

شناسایی استعدادها در طول چندین سال و طی مراحل مختلف صورت می‌گیرد. حال به‌اجمال به سه الگوی مختلف فرآیند استعدادیابی پرداخته می‌شود:

1 ـ الگوی اول: در این الگو، استعدادیابی در سه مرحله انجام می‌شود. این مراحل عبارت‌اند از:

الف) مرحله اول: در اکثر رشته‌های ورزشی در سنین 3 تا 8 سالگی انجام می‌شود. در این مرحله آزمایش‌های پزشکی در مورد سلامت و رشد عمومی جسمانی صورت می‌گیرد. مرحله فوق به منظور شناسایی هرگونه اختلال بدنی از لحاظ عملی یا امراض احتمالی است.

ب) مرحله دوم: در اکثر موارد در سنین 9 تا 15 سالگی برای دختران و 9 تا 17 سالگی برای پسران صورت می‌گیرد و بهترین مرحله برای انتخاب است. این مرحله برای نوجوانانی کاربرد دارد که تجربه تمرینات منسجم را داشته باشند. در مرحله این روان‌شناسان ورزشی نقش خود را ایفا می‌کنند.

ج) مرحله نهایی: برای بازیکنان تیم ملی استفاده می‌شود؛ از جمله‌ عواملی که باید ارزیابی شود عبارت است از سلامتی ورزشکار، سازگاری فیزیولوژیکی او نسبت به تمرین و مسابقه، توانایی او در مقابله با فشار و مهم‌تر از همه، قابلیت ورزشکار برای پیشرفت ورزشی در آینده است.

  • مرحله مقدماتی: 3 ـ 8 سالگی
  • مرحله انتخاب: دختران 15 ـ 9 سالگی، پسران 17 ـ 9 سالگی
  • مرحله نهایی: دختران 15 سالگی به بالا، پسران 17 سالگی به بالا

2 ـ الگوی دوم: در این الگو، چهار مرحله مسیر ورزشی یک ورزشکار تصویر شده است. این 4 مرحله عبارت­اند از:

الف) مرحله اول: سال‌های نمونه‌برداری است. این مرحله در اکثر رشته‌های ورزشی در بین سال‌های 6 تا 13 سالگی است. در این مراحل بچه‌ها باید به قصد لذت و تفریح به ورزش بپردارند. تخصصی کردن رشته ورزشی در این مرحله تأثیر منفی خواهد داشت.

ب) مرحله دوم: سال‌های ویژه است، این مرحله در اکثر رشته‌های ورزشی بین سال‌های 13 تا 15 سالگی است. در این مرحله تمرکز برروی یک یا دو رشته ورزشی است. تخصصی کردن ورزش تا حدودی در این مرحله مشهود است.

ج) مرحله سوم: سال‌های سرمایه‌گذاری است، این مرحله در اکثر رشته‌های ورزشی بین سال‌های 15 تا 18 سالگی است .در این مرحله ورزشکار به‌طور کاملا تخصصی فعالیت می‌کند. در این مرحله هدف رسیدن به وضعیت نخبه در یک رشته ورزشی است.

د) مرحله چهارم: مرحله تکامل است و در سنین بالاتر از 18 سال است. این مرحله برای پرورش یا نگهداری از مهارت‌ها است. نمودار (2 ـ 1) الگوی فوق را نشان داده است.

  • مرحله نمونه‌برداری: 6 تا 13 سالگی
  • مرحله ویژه: 13 تا 15 سالگی
  • مرحله سرمایه‌گذاری: 15 تا 18 سالگی
  • مرحله تکامل: 18 سالگی به بالا

3 ـ الگوی سوم: در این الگو نیز چهار مرحله به شرح زیر وجود دارد:

الف) مرحله آشناسازی: در این مرحله بچه‌ها در مراحل مقدماتی رشد، در برنامه‌های تمرین سبک و با شدت کم شرکت می‌کنند. برنامه‌های تمرین در این مرحله باید از تمرکز بر اجرای یک رشته ورزشی خاص اجتناب کند و بر رشد و پیشرفت همه‌جانبه و کامل آنان متمرکز باشد.

ب) مرحله شکل‌گیری ورزشی: در مرحله فوق شدت تمرینات به‌طور ملایم و تدریجی افزایش می‌یابد. در این مرحله بر رشد و توسعه مهارت‌ها و توانایی‌های حرکتی تأکید می‌شود.

ج) مرحله تخصصی شدن: در این مرحله ورزشکار تنها در یک رشته ورزشی به‌صورت تخصصی فعالیت می‌کند و هدف این مرحله توسعه عملکرد و دست‌یابی به اوج عملکرد است.

د) مرحله اوج عملکرد: هدف اصلی در این مرحله، رسیدن به برترین و بهترین عملکرد ممکن است.

  • مرحله آشنایی: 6 تا 13 سالگی
  • مرحله شکل‌گیری ورزشی: 11 تا 15 سالگی
  • مرحله تخصصی شدن: 15 تا 18 سالگی
  • مرحله اوج عملکرد: 18 سالگی به بالا.

ریحانه ذوقی،دانشجوی phd فیزیولوژی ورزشی، گرایش قلب ، عروق و تنفس

نظر دادن

درباره ما

در عصری که با انفجار اطلاعات مواجه هستیم و دهکده جهانی را پشت سر گذاشته و «رسانه خود پیام» محسوب می شود با توجه به این بینش، هولدینگ بهبد بر آن شد تا برای حضور قدرتمند و تاثیر گذاری در دنیای پیرامونی خود با استفاده از رسانه و ابزارهای نظیر ماهنامه، تارنما و دنیای مجازی اعلام حضور داشته باشد. بدون شک یکی از مباحث مهم در ارتباطات، افکار عمومی و تاثیر بر آن می باشد...

بیشتر بخوانید

اطلاعات تماس

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…