پنج شنبه, 07 تیر 1397 04:30

پدیده پیری پوست

همانند سایر ارگان‌های بدن، پوست نیز باگذشت زمان، طی روند افزایش سن دست‌خوشِ تغییراتی می‌شود که مشهورترین آن‌ها چین‌وچروک و اختلالات رنگ‌دانه‌ای است. این تغییرات از دهه سوم و چهارم و بنا به اعتقادی از همان اول کودکی شروع می‌شود و با بالا رفتن سن افزایش می‌یابد؛ اما باید توجه داشت که افزایش سن تنها یکی از علل چین‌وچروک و اختلالات پوستی است. درواقع بیشترِ تغییرات پوستی (در صورت، گردن و دست‌ها) که در دوران پیری دیده می‌شود، مربوط به روند فیزیولوژیک پیر شدن نیست؛ بلکه پاتولوژیک بوده و علل دیگری در آن دخیل می‌باشند. شایع‌ترین و مهم‌ترین آن‌ها عبارت‌اند از: نور خورشید، سیگار، حالات چهره ، برخی از بیماری‌ها، سوءتغذیه و... برخی از محققین ، پیری پوست را تا هشتاد درصد به عوامل خارجی نسبت می‌دهند.

پیری ناشی از نور خورشید (photo aging)

تأثیر مخرب قرار گرفتن طولانی در معرض آفتاب به سهولت از مقایسه پوست صورت، دست‌ها و گردن با پوست باسن و قسمت داخلی ران و بازو قابل تشخیص است. این تخریب با استفاده از لامپ وود، نور آبی و دوربین‌هایی با سیستم ماورای بنفش که رنگ‌دانه‌های اپیدرم پوست را نمایان‌تر می­کنند، قابل ملاحظه است. گرچه آفتاب تنها عامل پیری پوست نیست، ولی اصلی‌ترین عامل خارجی مؤثر بر پیری پوست در میان عوامل متعدد داخلی و خارجی است. به این پدیده (photo aging) می‌گویند.

همان‌طور که ذکر شد بیش از  هشتاد درصد تغییرات بالینی و بافت شناسی مشاهده‌شده در پوست نواحی باز بدن در دوران پیری ، با تابش طولانی‌مدت نور خورشید ارتباط دارد.

عامل اصلی، اشعه ماوراءبنفش یا (U.V) است. این اثرات از دوران کودکی شروع‌شده،  در میان‌سالی به حداکثر رسیده و درنهایت خود را به‌صورت پیری پوست نشان می‌دهد.

وجه مشترک پیری بیولوژیک و پیری آفتاب از بین رفتن کارکرد طبیعی فیبرهای الاستین است؛ با این تفاوت که در پیری بیولوژیک تعداد و قطر فیبرها کاهش می‌یابد و در پیری ناشی از نور خورشید فیبرهای غیرطبیعی افزایش می‌یابند و چرمی شدن پوست همراه با ایجاد شیارهای عمیق را در پی دارد.

در پیری بیولوژیک، پوست ، نرم و بدون لک بوده و خطوط پوست با حفظ طرح طبیعی، نمای مشخص‌تری پیدا کرده‌اند. در چنین پوستی، زیر میکروسکوپ آتروفی اپیدرم و صاف شدن (Rete Ridge) و آتروفی درم مشخص است. یافته‌های بالینی در پیری آفتابی پوست، شامل چین‌وچروک و ضایعات رنگ‌دانه‌ای مثل کک‌ومک، لنتی­گو (لکه‌های عدسی) و ضایعات کم‌رنگ مثل هیپوملانوز قطره‌ای است. گرچه تغییرات وابسته به سن در درم دیده می‌شود؛ ولی اپیدرم هم دچار تغییراتی می‌گردد. اغلب مطالعات تأکید دارند که ضخامت لایه شاخی با افزایش سن تغیر نمی‌کند؛ ضخامت لایه خاردار در عمق چین‌ها نسبت به اطراف چین‌ها کاهش می‌یابد. محل اتصال درم و اپیدرم نیز صاف‌تر و سطح اتصال آن کمتر می‌شود. این کاهش سطح منجر به افزایش شکنندگی پوست شده و کاهش تبادل تغذیه‌ای بین درم و اپیدرم را موجب می­گردد. از طرفی زمان تکامل سلولی سی تا هشتاد درصد در بین دهه سوم و دهه هشتم کاهش داشته که زمان بهبود زخم را افزایش می­دهد.

علاوه بر اثرات واضح آفتاب بر پیری پوست، پروتئین سرکوب‌کننده تومور P53 تحت تأثیر «UV» سرکوب شده و احتمال سرطان‌های پوستی افزایش می‌یابد.

سیگار و پیری پوست

علاوه بر آثار سوء داخلی سیگار از جمله سرطان ریه و مثانه، آمفیزم، برونشیت مزمن، بیماری‌های قلبی و...، در این گفتار تأثیر غیرقابل انکار سیگار بر پیری پوست موضوع بررسی است.

علامت مشخص صورت یک شخص سیگاری، افزایش چین‌وچروک‌های پوستی با ظاهری خاکستری کدر و نمای تکیده پف‌آلود است. ناخن‌های زرد و موهای خاکستری و زرد از دیگر مشخصات افراد سیگاری است. افزایش ضایعات پیش سرطانی و Scc در لب و مخاط دهان و انسدادهای اسپاسمیک عروقی از دیگر علایم گزارش‌شده است. همچنین مطالعات اخیر ارتباط قوی بین ریزش موی آندروژنیک و سیگار را نشان می‌دهد.

در افراد سیگاری تخریب کلاژن و الاستین با سرعت بیشتری نسبت به افراد عادی اتفاق می‌افتد و از طرفی تنگ شدن عروق باعث کاهش اکسیژن‌رسانی پوست می‌شود که به دنبال آن آسیب بافتی در پوست ایجاد خواهد شد. در سیگاری‌های قهار حتی در پوست نواحی پوشیده پوست نیز تغییرات الاستوتیک همانند پیری ناشی از آفتاب ولی با شدت کمتر دیده می‌شود.

 

از دیگر آسیب‌های سیگار می­توان به افزایش رادیکال‌های آزاد سمی، کاهش میزان آب لایه شاخی، افزایش هیدروکسیلاسیون استرادیول و هیپوکسی اشاره کرد.

هورمون‌های جنسی و پیری پوست

هم‌زمان با کاهش کیفیت پوست به علت اثرات سینرژیک گذشت زمان، آفتاب و فاکتورهای محیطی ازجمله سیگار و کمبودهای تغذیه‌ای، اثرات حاصل از کاهش هورمون‌ها با افزایش سن پوست ثابت‌شده است. گرچه رسپتورهای استروژن و تستسترون در اپیدرم؛ غدد چربی و فولیکول یافت می‌شوند، ولی رسپتور بتااستروژن درفیبروبلاست­های درم تجمع دارند و این فیبروبلاست­ها هستند که تولید کلاژن، هیالورونیک اسید، الاستین و سایر اجزاء ماتریکس پوست را به عهده دارند. کلاژن مسئول قوام پوست، الاستین مسئول خاصیت ارتجاعی و هیالورونیک اسید عامل افزایش ظرفیت نگهداری آب در پوست است. مجموع این عوامل حجم و خاصیت ارتجاعی پوست را تأمین کرده و ظاهری جوان به پوست می‌دهد. کاهش این عناصر منجر به چین‌وچروک و علایم پیری در پوست می‌شود.

در دهه چهارم و پنجم زندگی، اغلب بانوان متوجه تغییرات پوستی هم‌زمان با تغییرات یائسگی می‌شوند. آنان از نازک شدن پوست، خشکی و افزایش چین‌وچروک و کاهش خاصیت ارتجاعی پوست شکایت می‌کنند. درحقیقت مطالعات نشان می‌دهد که سی درصد کلاژن پوست در 5 سال اول یائسگی از دست می‌رود و در 15 سال پس‌ازآن به‌طور متوسط در هرسال دو درصد از کلاژن پوست کاسته می‌شود. (فواید هورمون درمانی با توجه به عوارض آن قابل بحث است).

در حالی که تعداد غدد چربی در طول زندگی ثابت است، میزان چربی پوست با افزایش سن در اثر کاهش هورمون‌ها، کاهش می‌یابد.

در مورد تأثیر تغذیه و مکمل‌ها، با توجه به گستردگی مطالب اگر مجالی بود وقتی دیگر صحبت خواهیم کرد.

دکتر نوشین حبیبی

پزشک عمومی

نظر دادن

درباره ما

در عصری که با انفجار اطلاعات مواجه هستیم و دهکده جهانی را پشت سر گذاشته و «رسانه خود پیام» محسوب می شود با توجه به این بینش، هولدینگ بهبد بر آن شد تا برای حضور قدرتمند و تاثیر گذاری در دنیای پیرامونی خود با استفاده از رسانه و ابزارهای نظیر ماهنامه، تارنما و دنیای مجازی اعلام حضور داشته باشد. بدون شک یکی از مباحث مهم در ارتباطات، افکار عمومی و تاثیر بر آن می باشد...

بیشتر بخوانید

اطلاعات تماس

We use cookies to improve our website. By continuing to use this website, you are giving consent to cookies being used. More details…